Don't mess with Inang Kalikasan

Pagbaha ang kinokonsider na isa sa mga pangunahing hadlang sa debelopment ng Bicol region. Maraming mga munisipalidad ang lumulubog, properties ang nadadamage, mga pananim ang nabubulok, at mga buhay ang nabubuwis sa pag-overflow ng ilog.

Para masolusyunan ang problema, nung 1970s crineate ang Bicol River Basin Development Project (BRBDP) na may pondong P1.5 bilyon mula sa USAID. Kumonstruct ng cut-off channels sa Canaman at Gainza, Camarines Sur para mapabilis ang pagbuhos ng baha palabas sa San Miguel bay. Pinakialaman ang natural na daloy ng ilog. Pazigzag-zigzag kasi ang course ng Bicol river kaya mabagal ang paglabas ng tubig. Matapos ang proyekto nung 1980s, malaki ang naging epekto nito: ang pagkaka-isolate ng ilang barangay dahil sa pagkaka-create ng islets sa ilog, pagpasok ng tubig dagat sa mga palayan, erosyon ng pampang ng ginawang kanal, at pagdami ng soil particles na nadadala ng ilog sa San Miguel bay na nagpababa sa mga nahuhuling isda dun.

Makikita sa mapa ang cut-off channels sa Canaman (pa-vertical sa unang islet na korteng sapatos, pa-diagonal sa ikalawang maliit na islet na korteng lemon) nasa pagitan ang "Libmanan" at "Magarao." Mas malapad na ang mga ito ng ilang beses sa kanal sa Gainza (pa-diagonal hanggang bottom left corner ng mapa.) Fifteen meters lang ang original na sukat nito nun pero ngayon umaabot na ito sa 70 meters.

View Larger Map

Hanggang ngayon, makalipas ang 30 taon matapos ang bilyong pisong mega-proyekto, problema pa din ang pagbaha at irigasyon sa malaking bahagi ng peninsular Bicol. Kaya naman nung 2004, binuo ang Bicol River Basin and Water Management Project (BRBWMP) na may pondong P3.736 bilyon. Thirty-five percent nito ay manggagaling sa foreign assistance habang ang 65 porsyento ay sa gobyerno. Ang proyekto ay solusyon sa naging epekto ng ginawang "solusyon" sa problema nun. Abangan na lang natin sa 2015 kung maa-"outwit, outplay, outsmart" na natin ang nature this time. Inaasahang makukumpleto ang proyekto sa 2010.

Mientras tanto, ang Survivor Philippines, sa September 15 na! At congrats kay Lav Diaz, isang Maranaw, sa pagkakapanalo ng kanyang 8-oras na pelikulang Melancholia ng Best Feature Film sa Orizzonti Section ng 65th Venice International Film Festival. Last year, nabigyan ng Special Mention award ang 9-oras nyang pelikulang Kagadanan Sa Banwaan Nin Mga Engkanto (Death in the Land of Enkantos) na nagpapakita ng kamatayan at paghihirap ng Bicol region matapos ang malakas na bagyo.

Si Dato at ang Dayo

Bilyon-bilyong regalo ang dinala ni CamSur Rep. Dato Arroyo sa kanyang distrito sa ika-34 birthday nya nung Thursday: $28 milyon para sa isang biomass power plant (BPP) sa Minalabac, P129 milyon para sa Bicol River Basin and Water Management Project (BRBWMP) , P800 milyon para sa Libmanan-Canaman bridge, P700 milyon para sa Libmanan-Cabusao irrigation at dam, P600 milyon para sa embankment at flood gates sa Bicol River sa Libmanan at Cabusao, at P1 milyon para sa communication system ng Bicol Sanitarium sa Cabusao.

Mapapanood na sa December ang kauna-unahang all-digital full-length animated feature film sa Pilipinas, ang "Dayo". Heto ang patikim:

"Dayo" ang bansag kay Dato nung kumandidatong Congressman sa 1st district. Nag-stay sya sa probinsya nung lumipat sa Ateneo de Naga para tapusin ang college. Malaki naman ang papel ng mga animators ng Naga sa digital-animated film.

Pagtukdo, Pagsurat Bikolnon 2008

Iniimbitahan ang interesadong teachers at writers sa tatlong araw na kumperensya (July 2-4, 2008) sa pagtuturo at pagsulat ng Bikol literature sa ST Annex Auditorium, Naga College Foundation, Naga City.

Kasama sa programa (PDF) ang sumusunod na diskurso:

• Kalagayan ng Panitikang Pilipino ni Dr. Bienvenido Lumbera (Nat’l. Artist for Literature);
• Pagsalingoy sa Pagsurat Bikolnon 1 & 2 ni Mr. Carlo Arejola (NCLA),
• Papel kan Paratukdo asin Akademya sa Pagpakusog kan Literaturang Bikolnon ni Dr. Paz Verdadez,
• Writer as Teacher/Teacher as Writer ni Chancellor Ricky de Ungria (para sa teachers),
• Ideolohiya asin Pedagohiya sa Pagtukdo kan Local na Literature ni Mr. Frank Peñones (para sa teachers),
• Methodolohiya sa Pagtukdo asin Modyul Writing ni Ms. Doods Santos (para sa writers);
• Osipon/Blogging ni Mr. Rizaldy Manrique (para sa writers),
• Tigsik ni Aida Cirujales (para sa writers),
• Play ni Jose Jason L. Chancoco (para sa writers),
• Sanaysay ni Judith Balares-Salamat (para sa writers),
• Rawit-dawit ni Estelito Jacob (para sa writers),
• Publikasyon ni Kristian Cordero (para sa writers)

An Liberal Arts and Education Department kan Naga College Foundation kaibahan an National Commission for Culture and the Arts, Lokal na Gobyerno kang Naga asin an KABULIG-Bikol nagmamawot na ikondusir an "Pagtukdo, Pagsurat Bikolnon 2008”:Teachers-Writer’s Conference for Bicol Literature".

An komperensya igwang temang: “Pusog na Literaturang Bikolnon, Pusog na Rehiyon, Pusog na Nasyon”, an kumperensya maglalaman nin manlaen-laen na diskurso manungod sa
literaturang bikolnon, sa linya nin pagtukdo, pagsurat asin iba pang porma nin paghiro kun sain lalo pa ining matalubo.

Mawot kan kumperensya na:
A. Pakusogon an pagtukdo kang literaturang Bikolnon sa laog kan mga eskwelahan.
B. Ipaabot asin idulok sa gobyerno an karagdagang suporta sa Literaturang Bikolnon
C. Pakusugon asin pahiwason an multisectoral na kolaborasyon sa pagpakusog kan Literaturang Bikolnon.

Inaasahan sa komperensya na mabilog an panrehiyong adgenda kan Literaturang Bikolnon asin makahaman nin mga modyul sa pagtukdo.

For more information, paki contact si Ms. Joanna Ramores sa 8117525 loc. 101 o Dr. William Espejo sa 8117525 loc.125.

Catanduanganon, top 1 sa Board of Dentistry

The Professional Regulation Commission (PRC) yesterday announced that 356 out of 818 examinees passed the Dentist Licensure Examination given by the Board of Dentistry in Manila this June, 2008. [1]

The PRC said the successful examinees who garnered the ten highest places are the following:
1. Carmencita Sanchez dela Rosa, Centro Escolar University-Manila, 84.94
2. Mikael Querol Canlas Nisce, University of the East-Manila, 83.91
3. Kristine Chua Shieh, Centro Escolar University-Manila, 83.70
4. Femalyn Lazo Fernandez, University of the Philippines-Manila, 83.58
5. Valerie Kaye Cu Tan, Centro Escolar University-Manila, 82.95
6. Charlston Escudero Uy, University of the East-Manila, 82.70
7. Errolflyn Guevara Gammad, Emilio Aguinaldo College-Manila, and Joanna Marie Nicole Mantolino Porter, University of the East - Manila, 82.66
8. Pamela Sue Abadam Natividad, University of the Philippines - Manila, 82.59
9. Almira Dulce Flores Garcia and Shiela Mae Millanes Ibarra, Centro Escolar University - Manila, 82.39
10. Christine Anne Asperas Pabustan, University of the Philippines - Manila, 82.08

Taga-Pandan, Catanduanes si Carmencita Sanchez dela Rosa na nag-graduate sa Pandan Central Elementary School, Pandan School of Arts and Trades at Centro Escolar University. [2]

Google Earth Update: Bicol (5)

Wehehe. Mali ang theory ko na kada 7 months nag-uupdate ang Google Earth.

Last night, habang nagmamark ng mga lugar sa Wikimapia nakita ko na lang na may nadagdag na naman sa mga high resolution na lugar.

Yung may red marks sa mapa ang pinakabago samantalang yellow yung pinaka-una.

Ang Catanduanes na dati wala, clear na ang Virac at western portion ng isla.

Halos buong probinsya ng Albay din. Western portion na lang ng Oas, Ligao City at Pio Duran, at mga isla ng Cagraray, Batan at Rapu-Rapu. Makikita na din ng malapitan ang bunganga ng Mayon!

Pwede na ding ma-view ang Masbate City at pinaka-south ng Ticao Island sa Masbate.

Sa Camarines Sur, parte na dinadaanan ng Bicol River at Buhi.

Walang bago sa Camarines Norte at Sorsogon.

Ito na ang panlimang post ko para sa update ng Google Earth sa Bicolandia.

Vista Pinas: Masbate

Katandayagan Falls



Merong kakaibang falls na matatagpuan sa isla ng Ticao, Masbate, ang Katandayagan Falls. Unique ito dahil direktang bumabagsak sa dagat (Masbate Pass) mula sa isang cliff.

Dalawang-oras na byahe galing sa Donsol port o 1.5 oras sa Bulan port ang layo ng San Jacinto, Masbate kung saan makikita ang falls.

Hindi kalayuan sa falls ang 3-hektaryang isla ng Burabangkaso.

Burabangkaso Island

Top 10 Civil Engineer Board Examinees

A total of 1,094 out of 2,985 passed the Civil Engineer Licensure Examination given by the Board of Civil Engineering in the cities of Manila, Baguio, Cagayan de Oro, Cebu, Davao, Iloilo and Legazpi this month, the Professional Regulation Commission (PRC) announced Tuesday.

The successful examinees who garnered the ten (10) highest places are the following:
1. Jency Borromeo Lim, University Of San Carlos -- 97.00
2. Richard Grumez Naragas, University Of Mindanao-Davao City -- 95.25
3. Jaypee Abellanosa Lapiz, Central Mindanao University -- 94.20
Francis Ortanez Macatingrao, University Of Nueva Caceres -- 94.20
4. Melvin Gutierrez Singayan, Polytechnic University Of The Philippines-Main-Sta. Mesa, Manila -- 93.15
5. Bernard Zerna Duran, Negros Oriental State University (CVPC)-Dumaguete -- 93.00
6. Jennyl Resuello Estil, University of the Philippines-Los Baños -- 92.95
7. Andra Charis Sehob Mijares, University of the Philippines-Diliman -- 92.25
8. Daniel Bernardo Bangit, FEU-East Asia College -- 92.10
Erick Christian Villanueva Cruz, University Of The Philippines-Diliman -- 92.10
9. Ailyn Marcial Abrea, La Salle University–Ozamiz City -- 91.95
Romeo Jr Juanite Mata, Father Saturnino Urios University (Urios Coll) -- 91.95
10. Carlos Alfonso Ventura Fabie, De La Salle University-Manila -- 91.75

Nandito ang kompletong listahan ng mga pumasa. Congratulations!

Google Earth Update: Bicol

Kada 7 months seguro ang pag-update ng Google Earth. March 2007 nung 3 lugar ang naging high resolution: Del Gallego at Iriga City-Nabua, Camarines Sur, at Tabaco City-Malilipot, Albay sa Bicol. Pagdating ng October, nadagdag ang Mercedes at Calagua Islands, Camarines Norte; Caramoan, Presentacion at Lagonoy Gulf (?!), Camarines Sur; Bacacay at Manito, Albay; Castilla, Sorsogon City at Sorsogon Bay (?!), Sorsogon; San Pascual, San Fernando-Batuan, Dimasalang-Palanas, Burias Pass (?!) at Ticao Pass (?!), Masbate. Eksaktong 7 months since nung last update maraming lugar na-update!

• Camarines Norte: Capalonga-Jose Panganiban, at Vinzons
• Camarines Sur: Libmanan, Naga City-Calabanga, Tinambac, parte ng Lagonoy at Caramoan
• Albay: Libon, Guinobatan-Camalig, Jovellar, Tiwi, at parte ng Manito
• Sorsogon: Donsol-Pilar
• Masbate: Monreal-San Jacinto, Cawayan, at parte ng Palanas-Cataingan
• Catanduanes: wala pa din

Wait nyo na lang sa December kung low resolution pa ang lugar nyo!

Mga Bikolana, Top Kumadrona

Siyam sa doseng topnotchers sa Midwife Licensure Examination, mga Bikolana!

1. Maria Sophia Francesca Dimacali Cruz, Our Lady of Fatima College-QC, 90.05
2. Julie Ann Leheup, Bicol University-Legazpi, 89.80
3. Michelle Dela Torre Ardales, Bicol University-Legazpi, 89.35
4. Ma. Christabel Lucero Dualan, St. Joseph College-Amaya, Inc., 88.95
5. Clarebel De Lima Borbe, Camarines Sur Polytechnic Colleges, 88.65
6. Gerald Bongalos Soriano, University of Saint Anthony, 88.20
7. Sheryllene Baliwas Almeda, Bicol University-Tabaco, 88.05
8. Donna May Sison Fronda, Saint Joseph College-Cavite City, 88.00
9. Frances Marie Luna Lotivio, Bicol University-Legazpi; Jamaica Magistrado Verdeflor, Camarines Sur Polytechnic Colleges; Emmie Aslor Villamer, Universidad De Santa Isabel, 87.95
10. Twinkle Jean Eridiano Pulmano, Bicol University-Legazpi, 87.85

Para sa kompletong lista ng mga pumasa, punta na dito. Para sa iba pang mga resulta, meron sa PRC Board Exam Results.

Frontpage

Malaki-laki na din seguro ang nagagastos ng provincial government ng Camarines Sur sa pagmarket ng Caramoan. Dalawang beses nang lumalabas sa frontpage ng Inquirer ang letrato ng isa sa mga isla sa Caramoan, nung April 24 at ngayon.

Ang Caramoan kasi ang pangalawa sa pet projects ni governor L-Ray Villafuerte na puro panturismo. Una ang Camarines Sur Water Sports Complex o CWC sa Pili sa 2nd District, at sunod sa Caramoan na nasa 3rd District, ang Lake Buhi na kilala bilang home of the world's smallest edible fish na sinarapan (Mistichthys luzonensis) sa Buhi sa 4th District.

Kasama sa pagdevelop ng lugar ang paglagay ng airstrip sa peninsula. May plano din si 1st District Congressman Dato Arroyo na maglagay ng international airport sa kanyang distrito, sa Libmanan.

Magayon

Kung orágon ang description sa anghang ng sili at kredibilidad ng isang Bikolano, magayón naman ang para sa perpektong hugis ng Mayon Volcano at kagandahan ng isang dalagang Bikolana. Dito galing ang pangalan ng Mayon volcano, ang isa sa mga simbolo ng rehiyon, na nangangahulugan "maganda".

Ginanap nitong buwan ng April sa probinsya ng Albay ang Magayon Festival na nagtapos sa Festival of Festivals Showdown, isang regionwide street dancing competition ng iba't ibang festivals mula sa 6 probinsya at 6 syudad sa Bicol. Lapay Festival ng Masbate City ang nagchampion.

Pictures ni: marbleplaty

Vista Pinas: Iriga City

Philtranco Transport Heritage Museum



Makikita sa Iriga City ang museum ng Philtranco, dating ALATCO (Albert Louis Ammen Transportation Company), ang first at oldest bus company sa Pilipinas. Byaheng Iriga-Naga ang kauna-unahang rota nito nung July 1914.

Vista Pinas: Camarines Sur

Vista Pinas ang isa sa mga blogs na regular kong binibisita. Finifeature dito ang iba't ibang Filipino sights gamit ang satellite images ng Google Maps. Although nung 2006 pa sinimulan ang blog na ito at madami na ding lugar na may high resolution sa Bicol, 3 pa lang ang naififeature ni Eugene: Cagsawa Ruins, Lignon hill at Albay Park and Wildlife, lahat sa probinsya ng Albay.

Inask ko sya na ifeature ang Lahuy Island, (ang akala ko, ito yung location ng French Survivor na Koh Lanta) at wiling naman sya. Heto ang ibang sights sa Bicol na pwedeng makadagdag sa koleksyon nya:

Gota Beach, Caramoan - location ng Survivor

Makikita sa picture ang beach sa Matukad Island (ang pinakamalaking isla sa mapa).

Our Lady of Peace sa Mt. Caglago, Caramoan



May 525 steps bago ka makarating sa shrine sa tuktok.

2nd part ng Bubble Gang sa CamSur

Wag nyong kalimutang panoodin ang 2nd part ng Bubble Gang sa Camarines Sur ngayong gabi sa GMA 7.

Enkaso na-miss nyo yung 1st part na pinalabas last week, heto ang links ng episode na yun:

Part 1 - Part 2 - Part 3
Part 4 - Part 5 - Part 6

Credits: Saint Karl para sa picture at Newsmaker11 para sa videos

Reapportionment ng mga distrito sa Camarines Sur

Sa ngayon, may 4 na distrito ang Camarines Sur. Base sa 2007 Census, 1,693,821 ang populasyon nito at eligible ng dalawa pang legislative districts.

Makikita sa picture ang present districts (itaas) at proposal ko sa reapportionment ng mga distrito ng probinsya (ibaba):

First District (blue) - kino-compose ng Del Gallego, Ragay, Lupi, Sipocot, Libmanan (highlighted), Pamplona at Pasacao ang 1st District. Libmanan ang pinaka-centro nito na tinitirhan ng 31.67% ng 293,156 combined population ng distrito. Dati nang nasa 1st District o "River/Railroad District" ang mga nabanggit na munisipalidad.

Second District (yellow) - kino-compose ng mga munisipalidad na dati nang nasa 2nd District o "Central Bay": Calabanga (highlighted), Bombon, Magarao, Canaman at Camaligan, Cabusao (mula sa 1st District), at Siruma at Tinambac (3rd District). Calabanga ang magiging pinaka-centro nito na may populasyong 73,333 o 28.64% ng combined population ng district (256,031).

Malaki ang potensyal ng Libmanan at Calabanga na maging syudad ng probinsya sa loob ng ilang taon.

Third District (red) - umaabot na sa 160,516 ang populasyon ng Naga City (highlighted) o 59.23% ng 271,026, ang kabuuang populasyon ng posibleng distrito na binubuo ng syudad at mga kalapit na munisipalidad ng Milaor at Gainza na parte ng 2nd District, at Minalabac at San Fernando na parte ng 1st District.

Fourth District (green) - kahit na ilipat ang dalawang bayan ng kasalukuyang 3rd District o "Partido District" sa isang district, nasa 355,765 pa din ang combined population nito. Mananatiling pinaka-centro ng Caramoan, Presentacion, Garchitorena, Lagonoy, San Jose, Tigaon at Sagñay ang Goa (highlighted) na may pinakamataas na populasyon sa 54,035 o halos 16% ng buong district.

Fifth District (blue) - Pili (highlighted), ang kapitolyo ng probinsya, ang isa pang bayan sa Camarines Sur na may malaking pontensyal na maging syudad. Ito ang magiging pinaka-centro ng isa pang madadagdag na distrito kabilang ang mga munisipalidad ng Ocampo (2nd District), Bula at Baao (parehong 4th District). Dito nakatira ang 76,496 o 33.15% ng 230,745 population ng magiging 5th District. Bubuuhin ang distritong ito ng mga munisipalidad na nasa gitnang bahagi ng Camarines Sur.

Sixth District (yellow) - ang Iriga City (highlighted), Buhi, Nabua, Balatan at Bato ng 4th District o "Rinconada District" ang magiging ikaanim na distrito ng probinsya. Nasa 314,580 ang combined population ng distrito kung saan 97,983 o 31.15% dito ang nasa syudad.

Maaaring ilipat ng district ang Balatan (25,982) kung hindi tatanggapin ang hindi umabot sa minimum required population ng Fifth District.

Medyo nahirapan ako sa paghati-hati para maka-create ng 6 districts dahil sa magkakaibang population at income class, at pag-consider ng road network ng municipalities.

Heto ang pagkakahati-hati ng populasyon ng Camarines Sur sa anim.